Interne verbouwing Rijksmonument te Dwingeloo

Verbouw, opgeleverd 2012

In 2011 zijn wij als bureau gestart met de grondige interne verbouwing van dit rijksmonument aan het Westeinde in Dwingeloo. Het betreft een boerderij van het zijlangsdeeltype uit het begin van de 19e eeuw met een aangebouwde gepotdekselde- riet gedekte schuur. In het achterhuis van de boerderij en schuur waren in de loop van de tijd indelingen gemaakt om het woonoppervlak uit te bereiden. Dit waren echter ruimte-indelingen vanuit een andere tijdgeest met het gevolg dat de kamers erg donker en slecht geventileerd waren. Daarnaast was het geheel slecht geïsoleerd en waren de technische installaties sterk verouderd. Wel verkeerde de buitenschil van de boerderij en de schuur in redelijke staat en was het voorhuis ondanks eerdere interne verbouwingen vrijwel authentiek gebleven met o.a. bedsteden, kelder, opkamer en estriken vloer. De zware schoorsteen boven de schouw zorgde voor problemen wat zichtbaar werd door het uitbuigen van de voorgevel van de boerderij.

De hoofdvraag bij deze opgave was op welke wijze er een optimale logistieke indeling kon worden gerealiseerd zonder de typerende karakteristieke eigenschappen van de beide volumes aan te tasten. Deze nieuwe indeling moest tevens tegemoet komen aan de wens om vanuit het wonen een sterkere relatie te ervaren met de omringende buitenruimte van de boerderij. Omdat de ruimtes erg donker waren was ook de daglichttoetreding een belangrijk thema en omdat er een uitgebreide boekencollectie aanwezig is, was een bibliotheek een uitgesproken wens. Uiteindelijk moesten deze uitgangspunten integraal opgaan met een nieuw technisch installatieplan. Kortom; meer effectieve ruimte, meer licht en meer comfort.

Aan de hand van het opgestelde plan van eisen is er een geheel nieuwe indeling ontworpen voor het achterhuis en de schuur, waarbij het monumentale voorhuis volledig in takt blijft. Een belangrijk uitgangspunt in de nieuwe indeling is de lange zichtlijn die is geïntroduceerd vanaf de brandmuur van het voorhuis naar de achterzijde van de schuur. Deze zichtlijn ‘rijgt’ in ruimtelijke ervaring de beide hoofdvolumes aan elkaar waardoor de begane grond als vanzelfsprekend door blijft lopen. De ruimtelijke indeling in het boerderijdeel bestaat uit twee volumes die de gang afscheiden van de woonkamer en de bibliotheek. Hierin bevinden zich de trapopgang naar de eerste verdieping met slaapkamer en berging, de garderobe en het toilet.

Aan de bibliotheekzijde is dit zelfde volume een grote boekenkast die door een vide in het plafond zo’n anderhalve verdieping hoog is. Een klein dakraam in deze vide zorgt voor een grote hoeveelheid daglicht zodat er overdag zonder lampen een boek gelezen kan worden. De woonkamer heeft een open haard en schuifpui in de baander, en is tevens de verbinding naar de ‘schuur’ waar de royale eetkeuken is geplaatst. Ter plaatse van de buitengevel zijn in de keuken de openingen die waren ontstaan door de slopenwerkzaamheden vervangen voor grote schuifpuien. Dit resulteert in een sterke connectie tussen de binnenruimte met de tuin, waarbij de keuken letterlijk open gezet kan worden.

Aansluitend is de hoofdslaapkamer gesitueerd met een eigen badkamer met verschillende inbouwkasten. Een grote bijkeuken zorgt voor de doorloop naar de schuur waar ook de technische ruimte voor de aardwarmte-installatie is opgetrokken. Achter de keuken is de opgang naar de verdieping waar zich twee slaapkamers bevinden met een gezamenlijke badruimte.

Om het monumentale karakter van de boerderij te accentueren zijn de gebinten volledig in het zicht gebleven. Wat hierin versterkend werkt is de manier waarop de zoldervloeren ‘zwevend’ boven de ankerbalken van de gebinten zijn geplaatst. De nieuwe thermische schil aan de binnenzijde van de beide volumes is gestukadoord waardoor de gebintstructuur nog beter afleesbaar is en het daglicht makkelijker door de ruimtes ‘vloeit’.

Om het verzakken van de voorgevel vanwege de schoorsteen tegen te gaan was het noodzakelijk een zware staalconstructie te maken boven de bestaande verdiepingsvloer. Op deze wijze kon de schoorsteen worden afgedragen naar een nieuwe fundering. Over deze staalconstructie is een nieuwe houten vloer gemaakt.

Het bouwproces heeft zich in een tijdsbestek van zo’n anderhalf jaar in zeer nauwe samenspraak met de opdrachtgevers ontwikkeld. Door hun grote betrokkenheid bij het ontwerp en alle bijbehorende keuzes, is het een project geworden waarvan achteraf gezegd wordt: “We hebben nergens spijt van.” Een groter compliment kan je als bureau niet krijgen. Dit project laat zien dat werken met betrouwbare en vakkundige partijen, tezamen met grote betrokkenheid van opdrachtgevers, kan leiden tot prachtige resultaten. Kortom; een project waar wij als bureau erg trots op zijn.

Overzicht interne verbouwing van een Rijksmonument te Dwingeloo